پیش از اشو زرتشت مردمان به خدایان بسیار و گوناگون باور داشتند . نخستین کاری که پیام آور در زمینه جهان شناسی و دین آوری کرد آن بود که خدایان پنداری را از پایگاه خدایی پایین آورد و مردم را به پرستش خدای یگانه – اهورا مزدا – هستی بخش دانا ی بزرگ فرا خواند . پیامبر به مردمان آموخت که در جهان هستی نیروی هستی بخش بخرد را که پرتو آن در همه نمودهای هستی هست خدا خواند و فرمود بجای آنکه به پندارهای خود بیاویزید و خدایان ساخته پندار خود را بپرستید و در پای آنها قربانی های خونین بکنید به هستی و نمودهای آن رو کنید و نیروی آفرینشی را که در هستی هست و خردی را که بر هستی فرمان می راند بشناسید و در بیابید و اینرا بدانید که در جهان تنها آن نیروی بخرد هست که هستی و آفرینش از اوست و او اهورا مزدا یا هستی بخش دانای بزرگ است .

از دیدگاه آیین بهی ( زرتشتی ) خدا نه در آسمانها جا دارد و نه آدمی گون است . از دیدگاه زرتشت پاک پروردگار یا اهورامزدا نیروی آفرینش یا هستی بخش بخرد یگانه ایست که نزاییده می شود و نه می میرد ، بوده و هست و خواهد بود و همه آفرینش ها از اوست . به گفته دیگراز دیدگاه آیین بهی ، خدا " نیروی آفرینش" یا " نیروی فروغ " یا " فروغان فروغ " یا " شیدان شید"  یا " نورالانوار" است که نیرویی است یگانه و بی آغاز و بی انجام  و بی کران و جاویدان و نادیدنی و نا بسودنی و نابود نشدنی و آفریننده . خدا فروغ آسمانها و زمین ، جان جهان ، نیروی بهنجار و بخرد آفرینش ، گوهر و بنیاد هستی و ذات گستره ایست که همه چیزهاست .

 زرتشت پاک می فرماید :

" می ستایم اهورامزدایی را که سرچشمه همه چیزهاست ،

اهورامزدایی که فروغ سرشار است ... "

از دیدگاه آیین بهی پهنه هستی جلوه گاه اهورامزد است و هر ذره ای از ذره های هستی در بر دارنده پرتو و فروغی از اهورا مزداست که از این گفته نتیجه می شود که شناخت اهورا مزدا از شناخت نمودهای هستی و از راه دانش و پژوهش در نمودهای هستی ممکن می گردد.

در اینباره زرتشت پاک می فرماید :

" ای اهورامزدا ، همانکه تو را با دیده دل نگریستم ،

به نیروی اندیشه خود دریافتم ، که تویی سرآغاز

که تویی سرانجام

که تویی سرچشمه منش پاک

که تویی داور دادگر راستی در هر دو جهان ... "

( یسنا 31- بند 8)

" ای مزدا – ای اندیشمند بزرگی که از روز نخست افلاک را با نور خود

روشن ساختی و با نیروی خرد خویش به این درستی و خوبی

نظم و هنجار دادی ای کسی که همواره یکسانی ، فروغ

 ایمان و نور پاک منشی را بر همه ما بتابان ..."

      (یسنا 31 – بند 7)

" چون تو ای مزدا سرچشمه راستی و همه نیروها هستی ،

 ما را رهبری فرما تا در پرتو نیروهایت دوران زندگی خاکی

را چنانچه بایسته است بگذرانیم و در پایان

با روانی پاک به سویت باز گردیم ..."

                                             ( یسنا 34- بند 6)

کتابنامه :

دین پایه زرتشتی به نوشته دکتر حسین وحیدی

برگردان گاتها - موبد رستم شهزادی