
گاتاها سروده های زیبای اشو زرتشت
كتاب مقدس زرتشتیان اوستا نام دارد كه به معنای پایه و بنیان دین است و به پهلوی«اپستاك» گفته میشود.این نامهی سپنتایی، هزارفصل داشت و 21 جلد كتاب را شامل میشده است، كه به قول «پلینیوس(plinius) » گاهنگار یونانی سدهی یكم میلادی اشوزرتشت آن را در دومیلیون بیت تصنیف نموده بود.
اوستا در زمان هخامنشیان 815 بخش داشت كه بهوسیلهی اسكندر گجستك(ملعون) سوزانده و به یغما رفت. در زمان ساسانیان تنها 348 بخش آن گردآوری و بخشی نیز به وسیلهی موبدان به آن افزوده شد كه آن هم، بعدها بهدست تازیان افتاد و آنچه امروز باقی مانده یك سوم اوستای دورهی ساسانی است كه بهوسیله ایرانیان با ایمان و آزاده(زرتشتیان) در درازای هزار واندی سال نگهداری و منتقل شده است.
بخشی از اوستای كنونی كه از آن خود پیامبر است و بدون دگرگونی و انحراف نگهداری شده است، گاهان(این واژه پهلوی بوده و به معنای سرودهها است كه در زبان اوستایی گاتها گفته میشود) نامیده میشود.
بخشی كه در درازای زمان بهویژه در دورهی ساسانیان تدوین واقتباس شده است. شامل: یسنا، یشتها، ویسپرد، وندیداد و خرده اوستا میباشد. این بخشها بازتاب اندیشهها و باورهایی است كه پیش و پس از پیدایش اشوزرتشت در میان آریاییها نمود داشته است. این باورها بهوسیلهی برخی روحانیون وارد اوستا گردید. به گونهای كه با مقایسهی گاهان این تضادها رامیتوان دید، مانند تقدس «هوم» گیاه مستی آور كه در نزد آریاییها ستوده میشده و درآیینهای دینی فراوانی بهكار برده میشده است، در حالیكه اشوزرتشت در گاهان آنرا و هر آنچه كه باعث ضایع شده خرد و هوش انسان گردد، مورد نكوهش قرارداده است. این باورها حتا در زندگینامهی اشوزرتشت هم اثر گذاشته و زندگی پیامبر را به صورت استوره و افسانه درآورده است. استورههایی كه هزاران سال پیش از پیدایش پیامبر جزو باورهای قومهای نخستین آریایی بودهاست.
به همین دلیل ایرانیان گاهان، سرودهای پیامبر را نسبت به دیگر بخشهای اوستا ترجیح داده و پیوسته پارههایی از آن را با وجود تقدسی كه برای آن قایل بودهاند از بركرده و به مفهومهای اخلاقی آن عمل مینمودند. اصلهایی كه نه تنها رشد و بلوغ فكری ایرانیان را دربر داشت، بلكه همچون الگویی، سرمشق بسیاری از اندیشمندان، فیلسوفان و بزرگان جهان گردید و به گفتهی فرانسیس پاوركوب: «مشكل است تصور كنیم اگر زرتشت وجود نمیداشت، باورهای بشر، اكنون به چه صورت میبود؟»
تاثیر و نفوذی كه كه جهانبینی اشوزرتشت در افكار اندیشمندان و دانشمندانی چون افلاطون، فیثاغورث و هراكلیت ...
مانده ی آن را بخوانید ...
(ماهنامه کتیبه ۱۳۷۹ شادی آریابد – كارشناس ارشد زبانهای باستان)
ورزانیدن (varzânidan): اعمال کردن